۳ مبانی اعتقادی (ارزشی) در زمینه فساد اداری
در نظام سیاسی اسلام با عنایات به این که اختیارات دولت بر مبنای قانون الهی کسب میگردد دولت و دولتمردان میبایست بر مبنای همان قانون الهی برابر خدا و مردم مسئول و پاسخگو باشند و نیز پاسخگو بودن در مقابل مردم نه تنها متعارض با پاسخگویی در مقابل خداوند نیست بلکه در طول آن و مکمل آن است. بر اساس حدیث متفق القول در کتاب صحیح البخاری، پیغمبر اکرم حضرت محمّد – صَلَّى اللَّهُ عَلَیهِ وَسَلَّم – میفرمایند: کُلّکُم راعٍ وکُلّکُم مَسؤولٌ عَن رَعیَتِهِ؛ یعنی « همهی شما شبانید، و هر کدام شما از رعیت خود پرسیده میشوید».
بنابراین دین مبین اسلام که حکومت را به عنوان امانتی در دست حاکمان و کارگزاران حکومت میداند نظارت بر چگونگی استفاده و نگهداری این امانت و ضرورت پاسخگویی در قبال این امانت را از مسلّمات مبانی سیاسی اسلام به شمار میآورد.
۲-۲-۴ انواع فساد
می توان فساد را در دو مقولهی کلی زیر تقسیم بندی کرد:
الف) فساد جزئی[۱]: به افزونهخواهیهایی جزئی اشاره دارد که کارکنان دولت براثر پایین بودن حقوق و دستمزدشان برای پرداخت هزینههای خانوادهی خود از شهروندان دریافت میکنند؛
ب) فساد کلان[۲]: توسط آن دسته از مقامات عالی رتبهی دولتی صورت میگیرد که در زمینهی انعقاد قراردادهای دولتی بزرگ تصمیم میگیرند (دانایی فرد، ۱۳۸۸).
«هیدن همیر[۳]» محقق علوم سیاسی فساد اداری را به سه گونه تقسیم میکند:
۱Petty corruption
۲ Grand corruption
[۳]Hidn hmir
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.

اهداف پژوهش
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.
۱-۴ اهمیّت پژوهش
فساد در نظام اداری، کم و بیش گریبانگیر همهی کشورهاست و آسیبهای ناشی از فساد با توجه به شکلهای مختلف آن بیشمار است. اهمیت مهار و کنترل فساد زمانی مشخص میشود که پیامدهای ناشی از فساد را بررسی کرده باشیم و آمار مشخصی از آثار آن داشته باشیم. برای پی بردن به اهمیت پژوهش درباره بررسی عوامل فرهنگ سازمانی در پیشگیری از فساد اداری به برخی از پیامدهای فساد که آسیب جدی به دولت و سازمان وارد ساخته، اشاره میکنیم .
فساد از طریق خدشه وارد کردن بر سیاستهای دولت، باعث اتلاف انرژی میشود.
فساد مانع رشد رقابت و موجب خنثی شدن تلاشها در جهت کاهش فقر و تبعیض اجتماعی میگردد.
فساد، با تضعیف انگیزهها، موجب زیانهای اجتماعی، با تضعیف نهادهای موجود، باعث زیانهای سیاسی، با توزیع ناعادلانه منابع، موجب زیانهای اقتصادی میشود.
فساد، به افزایش هزینه معاملات و کاهش امکان پیش بینی اقتصادی منجر میشود و مانع توسعهی پایدار است، زیرا روند تصمیمگیری را مختل میسازد.
اقدامات فسادانگیز در نظام اقتصادی کشور در بعضی موارد توسط افرادی که به ظاهر متشرع و دیندار هستند انجام میگیرد و اعمال این افراد، مستقیماً به سوء استفاده از قدرت دینی ربط داده میشود. در نتیجه این وضعیت به اعتبار نظام دینی لطمه وارد میکند (دفتر ارزیابی عملکرد مدیریت،۱۳۸۰، ۱۳).
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.

هنگ کنگ
هنگ کنگ نمونهی مناسبی از کشورهایی است که با فساد مبارزه نموده و میتواند موارد مناسبی برای مطالعات به دست دهد. به عنوان مثال، فساد در دههی ۱۹۶۰ در هنگ کنگ همه گیر بود. ماهیت سخت و همه گیر آن با عبارت مشهوری در آن زمان بیان می شد مبنی بر این که، مردم یکی از این دو انتخاب را میکنند، «سوار شدن به اتوبوس» (یعنی شرکت فعالانه در فساد) یا «دویدن همراه با» (تماشاگری باشی که دخالتی در نظام نداشته باشی)؛ این در حالی است که « ایستادن در مقابل اتوبوس» (فساد را گزارش کنی یا در مقابل آن مقاومت کنی)، انتخاب قابل دوامی نبود. در ۱۹۷۴ به دنبال فضاحتی که در آن یک مقام عالی رتبهی پلیس شرکت داشت، فرماندار هنگ کنگ یک کمیسیون مستقل ضد فساد ایجاد کرد. این کمیسیون، بیشتر برای سایر مستخدمین دولتی بوده و نمیتوانستند برای یک مقام عالی رتبه که پروندهی او تحت رسیدگی بود کارکنند. به کمیسیون مستقل ضد فساد، قدرت تحقیق و پیگرد قانونی موارد فساد، توصیه تغییرات حقوقی و اداری برای کاهش انگیزههای فاسد و شرکت در یک سلسله تبلیغات آموزشی برای جامعه داده شده بود.
۲-۲- ۵ -۴ مالزی
فساد و تحت کنترل در آوردن آن در بخش خدمات عمومی از طریق بازرسی عملکرد سازمانها، تحت نظارت مستقیم دفتر نخست وزیر تأسیس گردید. قبل از آن تاریخ، موضوع بررسی فساد در حیطهی مسئولیت پلیس قرار داشت. موارد فساد در قانون سال ۱۹۶۱ و تصویب نامه سال ۱۹۷۰ تعریف شده بود. این آژانس در سال ۱۹۷۳ به دفتر ملی بازرسی تغییر نام یافت و پیگیری خلافهای دیگری (مانند قاچاق) هم به مأموریت آن اضافه شد. اما مجدداً و براساس قانون مصوب سال ۱۹۸۲ پارلمان مالزی به آژانس ضد فساد با مأموریت اصلی و قبلی خود یعنی بررسی ومقابله با فساد تبدیل شد.
۲-۲- ۵ -۵ ایران
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.

۵ فساد در کشورهای مختلف :
۲-۲- ۵ -۱ آرژانتین
در آرژانتین درسال ۱۹۹۳ زمان مورد انتظار برای طرح مسائل تجاری، مدنی و خانوادگی به ترتیب ۳، ۵/۹و ۱۲ سال بودند. میانگین زمانی اشاره شده بسته به سهولت یا پیچیدگی موارد مطروحه واریانس زیادی داشت روند خصوصی سازی و فسادهای ناشی از آن از جمله مطالعات صورت گرفته در کشورهای توسعه نیافته میباشد. لوئیجی مانزتی که کشورهای آمریکایی لاتین را از این حیث مورد بررسی قرار داده معتقد است: یک شرکت خصوصی شده ارزش بیشتری دارد اگر، بتواند قدرت انحصاری در اختیار شرکتهای دولتی را، حفظ کند. به نظر وی، بسیاری از خصوصیسازی های آمریکای لاتین تمرکز و انحصار در بازار را بیشتر کرد و نه کمتر. او مدعی است که خصوصیسازی شرکت تلفن در آرژانتین و شرکت برق در شیلی به نحوی انجام گرفت که رانتهای انحصاری برای برندگان ایجاد کرد.
۲-۲- ۵ -۲ برزیل
از دیگر نمونههایی که در آن ترکیب خویشاوندسالاری و روند فسادآمیز خصوصی سازی را میتوان مشاهده نمود کشور برزیل است. در برزیل وقتی مشخص شد که یکی از نزدیکان رئیس جمهوری، فراندوکولور دوملو در صدد به دست آوردن یک شرکت خصوصی است، متقاضیان دیگر تقاضای خود را پس گرفتند. رئیس جمهور کولور، در جست وجوی آن بود تا با استفاده از اصلاحات بازار، امپراتوری مالی خود را به پا کند. در یونان، یک شرکت ایتالیایی متهم به رشوه دادن به نخست وزیری برای برخورداری از امتیازات ویژهای در خصوصی سازی یک شرکت سیمان یونانی شد. نمونه هایی مشابه دیگری وجود دارند که تعدادی از آن ها را در آرژانتین، پرو، ساحل عاج، تایلند، واسلواکی میتوان برشمرد.
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.

روش تحقیق
روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نوع توصیفی (پیمایشی) میباشد که بر مبنای هدف پژوهش از نوع کاربردی میباشد. روش و ابزار جمعآوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانهای و میدانی میباشد. که در مرحله میدانی از پرسشنامه استاندارد برای جمع آوری اطلاعات استفاده شده است. مؤلفههای این پرسشنامه به صورت پاسخ بسته از نوع طیف لیکرت (امتیاز ۱ تا ۵ ) میباشد و روایی پرسشنامه مورد تأیید خبرگان قرار گرفت. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به دست میآید.
۳-۶ جامعه آماری
جامعه آماری عبارت است از مجموعهای از افراد و یا واحدها که حداقل دارای یک صفت مشترک باشند. معمولاً در هر پژوهش، جامعه مورد بررسی یک جامعه آماری است که پژوهشگر مایل است درباره صفت یا صفات متغیر واحدهای آن به مطالعه بپردازد. تعریف جامعه آماری باید جامع و مانع باشد. یعنی این تعریف باید چنان بیان شود که از نقطه نظر زمانی و مکانی همه واحدهای مورد مطالعه را در بر گیرد و در ضمن با توجه به آن از شمول واحدهایی که نباید به مطالعه آن پرداخته شود جلوگیری به عمل آید (سرمد و همکاران، ۱۳۹۱، ۱۷۷).
همچنانکه، از عنوان تحقیق هم مشخص است، جامعه مورد تحقیق، مدیران و کارکنان و کارشناسان سازمان جهادکشاورزی استان آذربایجانغربی میباشند.
۳-۷ تعیین حجم نمونه
در تعیین حجم نمونه نکته مهم معرف بودن جامعه نمونه است. منظور از معرف بودن آن است که همه صفات جامعه، خاصه آن صفاتی که از لحاظ موضوع تحقیق دارای اهمیت است، به تناسب در نمونه وجود داشته باشد و بتوان نتایج حاصله از آن را به کل جامعه تعمیم داد. بنابراین هر نمونه باید دارای صفاتی چون معرف بودن و تعمیم پذیری باشد. به عبارتی دیگر، تعدادی از اعضای جامعه آماری (اما نه همه) که گروه نمونه را تشکیل میدهند. بدین ترتیب گروه نمونه یک مجموعه فرعی از جامعه آماری است که با مطالعه آن محقق قادر است نتیجه را به کل جامعه آماری تعمیم دهد.
با استفاده از فرمول کوکران جمعیت نمونه ی تحقیق به شرح ذیل برآوردگردید.
۱-۳-۱ اهداف اصلی پژوهش:
مطالعه و بررسی قدرت پیشگیری کننده عوامل فرهنگ سازمانی مدل هافستد از فساد اداری.
۱-۳-۲ اهداف جزئی پژوهش:
ارائه و تعیین راهکارها به مدیران در سازمان، جهت شناخت مقوله فساد اداری و تلاش در جهت اشاعه فرهنگ سازمانی متناسب در بین کارکنان سازمان به منظور پیشگیری از فساد اداری.
